Iha loron 27 fulan Agostu 2026, Tribunal de Recurso hala’o serimónia lansamentu fatuk dahuluk ba konstrusaun edifísiu Tribunal Judisiál Primeira Instánsia (TJPI) Ermera no residénsia juiz sira nian, ne’ebé realiza Munisípiu Ermera.
Serimónia ne’e marka prezensa husi Sua Exelénsia Presidente Tribunal de Recurso, Dr. Afonso Carmona, hamutuk ho Adjunta Procuradoria-Geral da República, representante Defensoria Públika, representante Ministériu Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Komandante PNTL Munisípiu Ermera, Presidente Autoridade Munisípiu Ermera, Diretór nasionál no diretór jerál sira, Administradór husi Postu Administrativu lima iha Munisípiu Ermera, xefe suku, xefe aldeia, no Diretór Kompania Infraestrutura.

Iha intervensaun, Presidente Tribunal de Recurso, Dr. Afonso Carmona, haktete katak serimónia lansamentu fatuk dahuluk ne’e reprezenta momentu importante iha istória no dezenvolvimentu sistema judisiáriu iha Timor-Leste, liuliu iha esforsu atu aproxima justisa ba komunidade iha munisípiu sira.
Nia hatete katak dezenvolvimentu setór justisa la’ós de’it liga ho atividade judisiária, maibé mos iha relasaun ho kooperasaun entre autoridade sira no dezenvolvimentu infraestrutura, liu liu konstrusaun edifísiu Tribunal Judisiál Primeira Instánsia iha munisípiu sira.
“Ho apoiu husi Governu, liuhusi orsamentu autonomia finanseira, Tribunal de Recurso bele kontinua implementa projetu sira ne’ebé importante ba dezenvolvimentu infraestrutura judisiária,” Presidente Tribunal de Recurso haktete.
Esplika katak, antes ne’e, Munisípiu Ermera tama iha área jurisdisaun Tribunal Judisiál Primeira Instánsia Dili. Ho konstrusaun no estabelesimentu TJPI Ermera, sei fasilita liután asesu sidadaun sira ba servisu no justisa, tanba distánsia ba Dili no kustu transporte no alimentasaun bele sai obstákulu ba komunidade sira ne’ebé presiza asesu ba tribunal.

Prezidente Tribunal de Recurso mos haktete katak, tuir prinsípiu territorial, bainhira ema husi munisípiu seluk komete krime iha Munisípiu Ermera, tribunal iha munisípiu ne’e mak sei iha kompeténsia atu trata no prosesu kazu refere, tuir lei ne’ebé vigora.
“Ezisténsia tribunal iha munisípiu ida-idak importante atu bele responde ba nesesidade populasaun no garante asesu ba justisa ne’ebé efetivu, efisiente no besik liután ba povu” .
Projetu konstrusaun edifísiu TJPI Ermera no residénsia juiz sira nian ne’e iha orsamentu hamutuk USD 4 miliaun. Konstrusaun infraestrutura refere sei hala’o husi Kompania Atunegos, Lda.

Tuir Diretor–Jerál Tribunal de Recurso haktete katak serimónia ne’e iha signifikadu boot tebes ba istória judisiáriu iha Timor-Leste. Tribunal de Recurso, liu husi Presidente Tribunal de Recurso, Dr. Afonso Carmona, ho estrutura tomak, hahú ona prosesu sira atu kumpre kompromisu polítiku IX Governu Konstitusionál kona-ba dezenvolvimentu infraestrutura judisiária iha territóriu nasionál.
Lansamentu fatuk dahuluk ba konstrusaun TJPI Ermera ne’e mos kontinua esforsu husi Tribunal de Recurso iha dezenvolvimentu infraestrutura judisiária, hafoin antes ne’e hala’o ona lansamentu ba konstrusaun Tribunal Judisiál Primeira Instánsia Baucau no Viqueque, no tuir mai sei kontinua iha Maliana.
Ho implementasaun projetu sira ne’e, Tribunal de Recurso reafirma nia kompromisu atu kontinua hadi’a infraestrutura no sistema judisiáriu, nune’e bele asegura asesu ba justisa ne’ebé efetivu, efisiente no besik ba sidadaun sira iha munisípiu hotu iha Timor-Leste.
Prosesu ba implementasaun projetu infraestrutura Tribunal Judisiál Primeira Instánsia iha munisípiu sira hahú liu husi konkursu públiku iha tinan 2025, ba munisípiu haat, hanesan Ermera, Maliana, Baucau no Viqueque. Projetu sira ne’e hetan ona adjudikasaun no kontinua ba faze preparasaun téknika antes tama ba faze konstrusaun.
Iha loron 21 Novembru 2025, Tribunal de Recurso no kompanhia konstrutora sira ne’ebé hetan adjudikasaun halo ona asinatura kontratu ba preparasaun no implementasaun projetu refere. Tribunal de Recurso mos kontinua halo notifikasaun ba kompanhia konstrutora sira ne’ebé hetan adjudikasaun.
Atu garante koordenasaun ne’ebé di’ak entre Tribunal de Recurso no ekipa téknika husi kompanhia konstrutora sira, iha loron 9 Marsu 2026, Tribunal de Recurso hala’o Kick-off Meeting, ne’ebé konvida kompanhia konstrutora sira atu diskute hamutuk kona-ba aspetu tékniku sira ne’ebé konsidera importante ba ezekusaun projetu

Antes serimónia lansamentu fatuk dahuluk iha loron 27 Agostu, iha loron 26 Agostu 2026, Tribunal de Recurso mos hala’o serimónia kultural ba konstrusaun residénsia juiz sira iha Fatuk Keru, Munisípiu Ermera, nu’udar parte husi preparasaun ba implementasaun projetu infraestrutura judisiária iha munisípiu ne’e.

Iha serimónia refere, reprezentante komunidade lokal, liu husi Xefe Suku Fatuk Keru, haktete apresiasaun no kontente tanba projetu konstrusaun Tribunal Judisiál Primeira Instánsia sei harii iha Ermera. Nia haktete katak durante tinan sira liubá, komunidade hasoru difikuldade atu asesu ba justisa tanba distánsia, transporte no kustu sira seluk.
Ho prezensa Tribunal Judisiál Primeira Instánsia iha Ermera, komunidade espera katak asesu ba justisa sei sai fasil no besik liután ba povu.

Xefe Suku Fatuk Keru mos haktete katak infraestrutura tribunal no residénsia juiz sira nian presiza hetan atensaun no apoiu husi autoridade munisipál no komunidade lokal, tanba responsabilidade ba projetu ne’e la’ós de’it iha kompanhia konstrutora, maibé presiza mos kolaborasaun husi parte hotu.
“Justisa ne’ebé justu mai besik ba povu,” sai hanesan prinsipiu importante ne’ebé komunidade lokal espera husi estabelesimentu Tribunal Judisiál Primeira Instánsia iha Munisípiu Ermera.
