Díli, 14 Outubru 2026 — Sua Exelénsia Prezidente Tribunal de Recurso, Dr. Afonso Carmona, partisipa nu’udar oradór iha Semináriu “Panorama Orsamentál 2027”, ne’ebé organiza husi Komisaun Finansas Públikas (Komisaun C) Parlamentu Nasionál, iha Auditóriu Kay Rala Xanana Gusmão, Ministériu Finansas, Díli.
Semináriu ne’e realiza iha kuadru prosesu apresiasaun ba Proposta Lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ba tinan 2027, ho objetivu atu promove análize no debate kona-ba situasaun ekonómika no finanseira nasaun nian, perspetiva orsamentál, dezafiu finansas públikas no prosesu ezekusaun orsamentu.
Iha semináriu ne’e, Sua Exelénsia Dr. Afonso Carmona aprezenta intervensaun ho tema “Ezekusaun Orsamentál, Fiskalizasaun no Risku sira iha Jestaun Finanseira Públika: Perspetiva Kontrolu Esternu, Legalidade, Regularidade no Kualidade Despeza Públika”, ne’ebé foka ba importánsia papél Câmara de Contas nian iha fiskalizasaun no kontrolu esternu ba finansas públikas.
Intervensaun ne’e hato’o importánsia akompañamentu no fiskalizasaun ba ezekusaun orsamentál, verifikasaun legalidade no regularidade iha utilizasaun rekursu públiku, no avaliasaun kualidade despeza públika. Mekanizmu kontrolu sira-ne’e iha papél importante atu promove jestaun rekursu Estadu nian ne’ebé responsável, transparente no orientadu ba rezultadu.

Iha kontestu ne’e, Sua Exelénsia Prezidente Tribunal de Recurso enfatiza katak, bainhira halo análize ba proposta orsamentál, presiza haree liu husi pergunta fundamentál ida: Oinsá mak rekursu Estadu nian bele kontribui ho efetivu atu hadi’a kondisaun moris populasaun nian?
Tuir perspetiva ne’e, kada dólar ne’ebé Estadu gasta tenke iha responsabilidade no justifikasaun klaru; kada investimentu públiku tenke produz benefísiu konkretu; no kada polítika públika tenke hetan avaliasaun bazeia ba rezultadu no impaktu ne’ebé produz ba moris sidadaun sira nian.
Partisipasaun Sua Exelénsia Dr. Afonso Carmona iha semináriu ne’e fó kontribuisaun institusionál ba debate tékniku kona-ba risku prinsipál sira ne’ebé relasiona ho jestaun finanseira públika, no mós mekanizmu kontrolu esternu ne’ebé importante atu asegura utilizasaun rekursu Estadu nian tuir lei, ho regularidade no responsabilidade.

Semináriu “Panorama Orsamentál 2027” halibur reprezentante Governu, deputadu sira, instituisaun fiskalizasaun no kontrolu finanseiru, instituisaun finanseira, sosiedade sivíl, parseiru dezenvolvimentu no organizasaun internasionál, hodi fahe perspetiva no hametin diálogu institusionál kona-ba jestaun finanseira públika no prioridade dezenvolvimentu nasionál.
